در این مقاله، مسیر آموزش اتوماسیون صنعتی به‌صورت مرحله‌به‌مرحله معرفی می‌شود. همچنین با مهم‌ترین نرم‌افزارهای برنامه‌نویسی، مانیتورینگ، شبکه و شبیه‌سازی آشنا می‌شوید. هدف این متن، ارائه یک دید روشن و کاربردی برای شروع و پیشرفت در مهندسی اتوماسیون است.

اتوماسیون صنعتی یکی از ستون‌های اصلی تولید مدرن است و نقش آن در افزایش بهره‌وری، کاهش خطا، بهبود کیفیت و ایجاد قابلیت پایش و کنترل هوشمند غیرقابل انکار است. آموزش صحیح اتوماسیون صنعتی، تنها یادگیری PLC نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از مهارت‌ها، استانداردها، ابزارها و نرم‌افزارهای تخصصی را شامل می‌شود که مهندس را برای طراحی، پیاده‌سازی، عیب‌یابی و توسعه سیستم‌های کنترل آماده می‌کند.

مسیر آموزش اتوماسیون صنعتی

 مبانی برق و کنترل

پیش‌نیازهای اصلی:

• اصول برق صنعتی
• تجهیزات حفاظتی و کنترلی
• نقشه‌خوانی برق و P&ID
• آشنایی با سنسورها و عملگرها

 یادگیری PLC

PLC قلب اتوماسیون صنعتی است. مهندس باید با موارد زیر آشنا باشد:

• ساختار PLC
• ورودی/خروجی‌ها
• زبان‌های برنامه‌نویسی (LAD, FBD, STL, SCL)
• مفاهیم Scan Cycle، حافظه، تایمرها و شمارنده‌ها

 شبکه‌های صنعتی

بدون شبکه، اتوماسیون مدرن ممکن نیست. مهم‌ترین شبکه‌ها:

• PROFINET
• PROFIBUS
• EtherCAT
• Modbus TCP/RTU
• Industrial Ethernet

 HMI و SCADA

برای مانیتورینگ، کنترل و ثبت داده‌ها ضروری هستند. مهندس باید طراحی صفحات، آلارم‌ها، Trendها و ساختار Tagها را بداند.

 درایوها و کنترل حرکت

در پروژه‌های صنعتی، کنترل موتور و Motion Control نقش کلیدی دارد:

• درایوهای سرعت متغیر
• سروو درایوها
• کنترل موقعیت و سرعت

 استانداردها و امنیت صنعتی

• IEC 61131-3 (برنامه‌نویسی PLC)
• IEC 61508 / SIL (ایمنی عملکردی)
• IEC 62443 (امنیت سایبری صنعتی)

 نرم‌افزارهای رایج اتوماسیون صنعتی

 نرم‌افزارهای PLC

زیمنس

• TIA Portal (S7‑۱۲۰۰, S7‑۱۵۰۰, HMI, Drives)
• STEP 7 Classic (S7‑۳۰۰, S7‑۴۰۰)

امرون

• CX-Programmer
• Sysmac Studio

میتسوبیشی

• GX Works2
• GX Works3

دلتا

• WPLSoft
• ISPSoft

 نرم‌افزارهای HMI و SCADA

زیمنس

• WinCC Unified
• WinCC Professional
• WinCC Comfort/Advanced

Wonderware

• InTouch
• System Platform

ABB

• ۸۰۰xA

Inductive Automation

• Ignition SCADA

 نرم‌افزارهای شبکه صنعتی

• PRONETA (زیمنس)
• TIA Portal Network View
• Anybus Configuration Tools
• HMS Network Tools

 نرم‌افزارهای درایو و Motion Control

• SINAMICS Startdrive (زیمنس)
• SIMOTION Scout
• Mitsubishi MR Configurator
• Delta ASDA Soft

 نرم‌افزارهای شبیه‌سازی و دیجیتال‌توین

• Siemens PLCSIM Advanced
• Factory I/O
• Process Simulate
• MATLAB/Simulink
• TwinCAT Simulation

 مسیر پیشنهادی یادگیری برای مهندسان

یک مسیر استاندارد و حرفه‌ای برای یادگیری اتوماسیون:

1. مبانی برق و کنترل
2. PLC مقدماتی (S7‑۱۲۰۰ یا دلتا)
3. HMI مقدماتی
4. شبکه‌های صنعتی
5. PLC پیشرفته (S7‑۱۵۰۰)
6. SCADA
7. درایو و Motion Control
8. شبیه‌سازی و دیجیتال‌توین
9. استانداردهای ایمنی و امنیت

این مسیر مهندس را از سطح مبتدی به سطح حرفه‌ای می‌رساند.

 جمع‌بندی

آموزش اتوماسیون صنعتی یک مسیر چندلایه است که شامل یادگیری PLC، شبکه‌ها، HMI/SCADA، درایوها و استانداردهای صنعتی می‌شود. نرم‌افزارهای اتوماسیون نیز بخش جدایی‌ناپذیر این مسیر هستند و هر برند اکوسیستم خاص خود را دارد. مهندسی اتوماسیون زمانی کامل می‌شود که فرد بتواند طراحی، پیاده‌سازی، عیب‌یابی و توسعه سیستم را با استفاده از این ابزارها انجام دهد.